Παρόμοια αποτελεσματική με την ψυχοθεραπεία η σωματική άσκηση – Έρευνα για την κατάθλιψη

Οι ψυχοθεραπείες, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, είναι καθιερωμένες θεραπείες, αλλά τα εμπόδια πρόσβασης, το κόστος και οι μεγάλοι χρόνοι αναμονής σημαίνουν ότι πολλοί άνθρωποι δεν λαμβάνουν έγκαιρη φροντίδα.

Μια νέα μεγάλη ανάλυση υποδηλώνει τώρα ότι η σωματική άσκηση μπορεί να μειώσει τα καταθλιπτικά συμπτώματα περίπου τόσο αποτελεσματικά όσο η ψυχοθεραπεία, ενισχύοντας τη σωματική δραστηριότητα ως μια ισχυρή, τεκμηριωμένη παρέμβαση ψυχικής υγείας και όχι ως ένα απλό χαρακτηριστικό του τρόπου ζωής.

Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη

Η νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Cochrane Database of Systematic Reviews, ανέλυσε δεδομένα από πολλαπλές κλινικές δοκιμές υψηλής ποιότητας που συνέκριναν διαφορετικές θεραπείες για την κατάθλιψη. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι δομημένες παρεμβάσεις άσκησης προκάλεσαν μειώσεις στα καταθλιπτικά συμπτώματα παρόμοιες με εκείνες που παρατηρούνται με τις καθιερωμένες ψυχολογικές θεραπείες.

Σημαντικό είναι ότι η άσκηση δεν αξιολογήθηκε ως γενική συνήθεια ευεξίας, αλλά ως μια προκαθορισμένη, σκόπιμη παρέμβαση, που παρέχεται με συνέπεια και επαρκή ένταση. Τα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και επίπεδα σοβαρότητας κατάθλιψης.

Η μελέτη επιβεβαίωσε επίσης ότι η άσκηση ξεπέρασε την μη-θεραπεία ή τη συνήθη φροντίδα και ήταν αντίστοιχη με την αποτελεσματικότητα των θεραπειών ομιλίας για πολλούς ασθενείς.

Πώς συγκρίνεται η άσκηση με την ψυχοθεραπεία

Οι ψυχολογικές θεραπείες λειτουργούν βοηθώντας τους ανθρώπους να αλλάξουν τα πρότυπα σκέψης, τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τις στρατηγικές αντιμετώπισης. Η άσκηση, αντίθετα, δρα άμεσα στον εγκέφαλο και το σώμα μέσω φυσιολογικών οδών.

Η ανάλυση διαπίστωσε ότι:

• Η άσκηση μείωσε τα συμπτώματα κατάθλιψης σε παρόμοιο βαθμό με τη θεραπεία
• Οφέλη παρατηρήθηκαν τόσο σε εποπτευόμενα όσο και σε δομημένα ανεξάρτητα προγράμματα
• Η άσκηση έδειξε σημαντικά αποτελέσματα ακόμη και όταν χρησιμοποιήθηκε ως αυτόνομη θεραπεία

Αυτό δεν σημαίνει ότι η άσκηση αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία για όλους. Αντίθετα, δείχνει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να είναι μια πρώτη επιλογή αντιμετώπισης για πολλά άτομα.

Γιατί η άσκηση βελτιώνει τα συμπτώματα κατάθλιψης

Η άσκηση επηρεάζει πολλαπλά βιολογικά συστήματα, που διαταράσσονται στην κατάθλιψη.

Βασικοί μηχανισμοί:

• Αυξημένη απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και η νοραδρεναλίνη
• Μείωση της χρόνιας φλεγμονής, που συνδέεται με καταθλιπτικά συμπτώματα
• Βελτιωμένη ρύθμιση των ορμονών του στρες
• Ενισχυμένη πλαστικότητα του εγκεφάλου και ανάπτυξη νέων νευρωνικών συνδέσεων

Η άσκηση βελτιώνει επίσης την ποιότητα του ύπνου, τα επίπεδα ενέργειας και την αυτο-αποτελεσματικότητα, τα οποία υποστηρίζουν ανεξάρτητα τη ρύθμιση της διάθεσης.

Ποιοι τύποι άσκησης ήταν οι πιο αποτελεσματικοί ενάντια στην κατάθλιψη

Τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν απαιτείται μόνο ένας τύπος άσκησης για την επίτευξη αντικαταθλιπτικών αποτελεσμάτων. Οι αποτελεσματικές προσεγγίσεις περιελάμβαναν:

• Αερόβια άσκηση, όπως γρήγορο περπάτημα ή ποδηλασία
• Ασκήσεις αντίστασης και ενδυνάμωσης, όπως άρση βαρών
• Μικτά προγράμματα άσκησης, που συνδυάζουν καρδιοαναπνευστική άσκηση και ενδυνάμωση

Αυτό που είχε μεγαλύτερη σημασία ήταν η τακτική συμμετοχή, παρά η ακραία ένταση ή η αθλητικού επιπέδου απόδοση.

Πόση άσκηση χρειάζεται για να δείτε οφέλη

Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα οφέλη συνδέονταν με τη συνεπή, μέτρια άσκηση, παρά με σποραδική δραστηριότητα.

Τα πιο αποτελεσματικά προγράμματα περιλάμβαναν:

• Πολλές συνεδρίες την εβδομάδα
• Δομημένες ρουτίνες που διαρκούσαν εβδομάδες αντί για ημέρες
• Σταδιακή εξέλιξη αντί για ξαφνική ένταση

Ακόμα και άτομα που ξεκινούσαν από χαμηλά επίπεδα φυσικής κατάστασης παρουσίασαν βελτιώσεις όταν τα προγράμματά τους προσαρμόστηκαν στη σωματική τους ικανότητα.

Γιατί η άσκηση μπορεί να είναι ιδιαίτερα πολύτιμη στη φροντίδα της κατάθλιψης

Η άσκηση προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα που την καθιστούν μια συναρπαστική θεραπευτική επιλογή:

• Χαμηλό κόστος και ευρεία προσβασιμότητα
• Λιγότερες παρενέργειες σε σύγκριση με τη φαρμακευτική αγωγή
• Πρόσθετα οφέλη για τη σωματική υγεία, τον ύπνο και τη γνωστική λειτουργία

Για άτομα που αντιμετωπίζουν εμπόδια στην ψυχοθεραπεία ή προτιμούν μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις, η άσκηση παρέχει μια επικυρωμένη εναλλακτική λύση και όχι ένα κατώτερο υποκατάστατο.

Η άσκηση δεν είναι «πανάκεια»

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η άσκηση δεν είναι μια καθολική λύση. Μερικά άτομα με σοβαρή ή σύνθετη κατάθλιψη θα εξακολουθούν να χρειάζονται ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή συνδυασμένη θεραπεία.

Ωστόσο, τα στοιχεία αμφισβητούν την ιδέα ότι η άσκηση είναι απλώς υποστηρικτική. Αντίθετα, θα πρέπει να θεωρείται ως μια έγκυρη, τεκμηριωμένη θεραπευτική επιλογή, ειδικά στην πρώιμη ή μέτρια κατάθλιψη.

Τι σημαίνει αυτό για την κλινική πρακτική

Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ενσωμάτωση της άσκησης στη φροντίδα ψυχικής υγείας με πιο επίσημο τρόπο, όπως:

• Συνταγογραφούμενα προγράμματα άσκησης
• Καθοδήγηση προσαρμοσμένη στις ατομικές ικανότητες και προτιμήσεις
• Χρήση παράλληλα με ψυχοθεραπεία ή φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απαραίτητο

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί η άσκηση να αντικαταστήσει τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα;

Όχι πάντα. Μερικοί άνθρωποι ωφελούνται περισσότερο από τη φαρμακευτική αγωγή, την άσκηση ή έναν συνδυασμό, ανάλογα με τη σοβαρότητα και την ατομική αντίδραση.

Τι γίνεται αν νιώθω πολύ θλιμμένος για να ασκηθώ;

Αυτό είναι σύνηθες. Το να ξεκινάτε με πολύ μικρά, εφικτά επίπεδα δραστηριότητας μπορεί να προσφέρει οφέλη και να δημιουργήσει δυναμική με την πάροδο του χρόνου.

Βοηθάει η άσκηση στη σοβαρή κατάθλιψη;

Η άσκηση μπορεί να βοηθήσει, αλλά η σοβαρή κατάθλιψη απαιτεί πρόσθετες θεραπείες όπως ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή.

Συμπέρασμα

Νέα στοιχεία δείχνουν ότι η άσκηση μπορεί να ανακουφίσει την κατάθλιψη σχεδόν τόσο αποτελεσματικά όσο η ψυχοθεραπεία, αμφισβητώντας μακροχρόνιες υποθέσεις σχετικά με τη θεραπεία της ψυχικής υγείας. Δρώντας άμεσα στη χημεία του εγκεφάλου, στη ρύθμιση του στρες και στη φλεγμονή, η σωματική δραστηριότητα προσφέρει μια ισχυρή, προσβάσιμη παρέμβαση για την κατάθλιψη.

Πηγές:
sciencedaily.com
medscape.com
nhs.uk