Αντικαταθλιπτικά: Γιατί η διακοπή τους προκαλεί φόβο – Πώς θα γίνει σωστά και με ασφάλεια

Το ερώτημα αυτό ακούει συχνά στο ιατρείο της η ψυχίατρος Lori Plutchik. Όπως εξηγεί με άρθρο της στο Psychology Today, αρκετοί ασθενείς έχουν ήδη επιχειρήσει στο παρελθόν να διακόψουν τη θεραπεία τους, αλλά ένιωσαν τόσο έντονα συμπτώματα ώστε αναγκάστηκαν να την ξαναρχίσουν. Άλλοι πάλι έχουν διαβάσει στο διαδίκτυο ιστορίες που τους έχουν κάνει να πιστεύουν ότι η διακοπή είναι σχεδόν αδύνατη.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Η σταδιακή διακοπή των αντικαταθλιπτικών μπορεί να γίνει με ασφάλεια, αρκεί να σχεδιαστεί σωστά και να πραγματοποιείται πάντα σε συνεργασία με τον θεράποντα ψυχίατρο.

Τι είναι το σύνδρομο απόσυρσης των αντικαταθλιπτικών

Όταν ορισμένα αντικαταθλιπτικά διακοπούν απότομα ή μειωθούν πολύ γρήγορα, μπορεί να εμφανιστεί το λεγόμενο σύνδρομο απόσυρσης (ή σύνδρομο διακοπής). Τα συμπτώματα μπορεί να είναι σωματικά, όπως ζάλη, ναυτία, αϋπνία, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, η χαρακτηριστική αίσθηση μικρών «ηλεκτρικών εκκενώσεων» στο σώμα ή στο κεφάλι. Παράλληλα, μπορεί να εμφανιστούν ψυχολογικές εκδηλώσεις, όπως ευερεθιστότητα, άγχος, ανησυχία ή έντονη συναισθηματική δυσφορία.

Συνήθως τα συμπτώματα κάνουν την εμφάνισή τους μέσα σε λίγες ημέρες από τη μείωση της δόσης και, στις περισσότερες περιπτώσεις, υποχωρούν σταδιακά. Ωστόσο, σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο και να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητά τους.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επέστρεψε η κατάθλιψη

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που τονίζει η Plutchik είναι ότι τα συμπτώματα της διακοπής δεν πρέπει να συγχέονται αυτόματα με υποτροπή της κατάθλιψης.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αρκετοί ασθενείς πιστεύουν ότι η θεραπεία δεν μπορεί πλέον να διακοπεί, ενώ στην πραγματικότητα ο οργανισμός τους αντιδρά στην απότομη αλλαγή της φαρμακευτικής αγωγής.

Η σταδιακή μείωση είναι το «κλειδί»

Σύμφωνα με τη σύγχρονη κλινική πρακτική, η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι η αργή και προοδευτική μείωση της δόσης, η οποία συχνά εκτείνεται σε διάστημα αρκετών μηνών. Η διαδικασία, όμως, δεν είναι ίδια για όλους. Σε υψηλότερες δόσεις η μείωση μπορεί να γίνεται σχετικά ευκολότερα, ενώ όσο πλησιάζει κανείς στην πλήρη διακοπή απαιτούνται ακόμη μικρότερα βήματα, καθώς τότε αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης συμπτωμάτων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν υγρές μορφές του φαρμάκου ή εξατομικευμένες δόσεις που παρασκευάζονται από φαρμακείο, ώστε η μείωση να γίνεται ακόμη πιο ομαλά.

Υπάρχουν επίσης θεραπευτικές στρατηγικές που μπορούν να εφαρμοστούν από τον ψυχίατρο όταν τα συμπτώματα επιμένουν, όπως η προσωρινή μετάβαση σε αντικαταθλιπτικό μεγαλύτερης διάρκειας δράσης, το οποίο διευκολύνει τη διαδικασία της διακοπής.

Η ενημέρωση προστατεύει τον ασθενή

Η σωστή ενημέρωση πριν από την έναρξη της διαδικασίας είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη μείωση της δόσης.

Εάν εμφανιστούν ήπια συμπτώματα, συνήθως δεν χρειάζεται πανικός. Ο ασθενής μπορεί να παραμείνει στην ίδια δόση μέχρι να υποχωρήσουν πλήρως και μόνο τότε να συνεχίσει στο επόμενο στάδιο της μείωσης. Αν η δόση μειωθεί ενώ τα συμπτώματα επιμένουν, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να επιδεινωθούν και να χρειαστεί επαναπροσαρμογή της θεραπείας.

Η διακοπή δεν είναι αγώνας ταχύτητας

Η διάρκεια της θεραπείας με αντικαταθλιπτικά διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως το ιστορικό της νόσου, ο αριθμός των προηγούμενων επεισοδίων κατάθλιψης και η συνολική ψυχική κατάσταση του ασθενούς. Όταν, όμως, ο θεράπων ψυχίατρος κρίνει ότι η αγωγή δεν είναι πλέον απαραίτητη, ο φόβος της διακοπής δεν θα πρέπει να αποτελεί τον μοναδικό λόγο για να συνεχιστεί επ’ αόριστον.

Το σημαντικό μήνυμα, καταλήγει η Plutchik, είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να διακόψουν με ασφάλεια τα αντικαταθλιπτικά όταν αυτό γίνει την κατάλληλη στιγμή, με υπομονή, σωστό σχεδιασμό και στενή συνεργασία με τον γιατρό τους.

Επισημαίνει μάλιστα ότι η διακοπή αντικαταθλιπτικών δεν πρέπει ποτέ να γίνεται με πρωτοβουλία του ασθενούς. Κάθε αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή πρέπει να αποφασίζεται και να παρακολουθείται από τον θεράποντα ψυχίατρο.

πηγή: ygeiamou.gr