Βοηθάει ο καφές να χωνέψετε; Τι λέει στην πραγματικότητα η επιστήμη

Κάποιοι παρατηρούν μια σχεδόν άμεση επιθυμία να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα μετά τις πρώτες γουλιές καφέ της ημέρας, ενώ άλλοι βιώνουν δυσφορία στο στομάχι ή καούρα.

Αυτές οι ανάμεικτες εμπειρίες έχουν τροφοδοτήσει ένα μακροχρόνιο ερώτημα: βοηθάει πραγματικά ο καφές την πέψη ή απλώς ερεθίζει το έντερο;

Πώς λειτουργεί κανονικά η πέψη

Η πέψη είναι μια συντονισμένη διαδικασία που περιλαμβάνει την παραγωγή οξέος στομάχου, την κινητικότητα του εντέρου, την απελευθέρωση χολής και την επικοινωνία μεταξύ του νευρικού συστήματος και των εντέρων. Η αποτελεσματική πέψη εξαρτάται από τον χρονισμό του γεύματος, τις μυϊκές συσπάσεις και τη χημική σηματοδότηση, όχι από ένα μόνο τρόφιμο ή ποτό.

Ο καφές αλληλεπιδρά με πολλά από αυτά τα συστήματα ταυτόχρονα, γεγονός που εξηγεί τα αξιοσημείωτα αποτελέσματά του.

Πώς επηρεάζει ο καφές το πεπτικό σύστημα

Ο καφές επηρεάζει την πέψη μέσω πολλαπλών βιολογικών οδών, όχι μόνο της καφεΐνης. Μπορεί να:

• διεγείρει την έκκριση οξέος στομάχου
• αυξήσει τις συσπάσεις των μυών του παχέος εντέρου
• ενεργοποιήσει το γαστροκολικό αντανακλαστικό, το οποίο συνδέει το γεύμα και την κένωση
• επηρεάσει τις ορμόνες του εντέρου, που εμπλέκονται στην κινητικότητά του

Είναι σημαντικό ότι πολλές από αυτές τις επιδράσεις εμφανίζονται ακόμη και με καφέ χωρίς καφεΐνη, γεγονός που υποδηλώνει ότι και άλλες ενώσεις, πέρα από την καφεΐνη, παίζουν ρόλο.

Γιατί ο καφές μπορεί να προκαλέσει κένωση

Μία από τις πιο συνεπείς πεπτικές επιδράσεις του καφέ είναι η διέγερση του παχέος εντέρου. Μελέτες δείχνουν ότι ο καφές αυξάνει τη δραστηριότητα στο παχύ έντερο λίγο μετά την κατανάλωση. Αυτό συμβαίνει επειδή ο καφές:

• Ενεργοποιεί νευρικά στοιχεία που συνδέουν το στομάχι και το κόλον
• Αυξάνει την απελευθέρωση εντερικών ορμονών
• Ενισχύει τις μυϊκές συσπάσεις στο κόλον

Για άτομα με αργές κενώσεις, αυτή η επίδραση μπορεί να είναι χρήσιμη. Για άλλα, μπορεί να οδηγήσει σε κατεπείγουσα ανάγκη ούρησης ή χαλαρά κόπρανα.

Βελτιώνει ο καφές τη συνολική πέψη;

Ο καφές δεν «βελτιώνει την πέψη» με την ευρεία ή καθολική έννοια. Διεγείρει, εντούτοις, ορισμένες πεπτικές διαδικασίες και ιδιαίτερα την κινητικότητα του εντέρου. Πιθανά οφέλη για το πεπτικό σύστημα:

• Προώθηση της κανονικότητας του εντέρου σε ορισμένα άτομα
• Υποστήριξη της απελευθέρωσης χολής, η οποία βοηθά στην πέψη του λίπους
• Αύξηση της εγρήγορσης, η οποία επηρεάζει έμμεσα την σηματοδότηση εντέρου-εγκεφάλου

Ωστόσο, αυτές οι επιδράσεις είναι περιστασιακές και όχι πάντα ευεργετικές.

Πότε ο καφές μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα του πεπτικού συστήματος

Για ορισμένα άτομα, ο καφές επιδεινώνει αντί να βοηθά την πέψη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η πεπτική επένδυση ή ο έλεγχος των οξέων έχει ήδη διαταραχθεί. Ο καφές μπορεί να επιδεινώσει:

• Την καούρα ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, χαλαρώνοντας τον κατώτερο οισοφαγικό σφιγκτήρα
• Τη γαστρίτιδα, αυξάνοντας το οξύ του στομάχου
• Τα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου λόγω υπερδιέγερσης της κινητικότητας του εντέρου

Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι διεγερτικές επιδράσεις του καφέ καθίστανται μειονέκτημα.

Η καφεΐνη είναι μόνο ένα μέρος της επίδρασης του καφέ

Αν και η καφεΐνη αυξάνει τη δραστηριότητα του εντέρου, άλλες ενώσεις του καφέ επηρεάζουν επίσης την πέψη. Αυτές περιλαμβάνουν οξέα και βιοδραστικές φυτικές ενώσεις, που επηρεάζουν την απελευθέρωση ορμονών και τη νευρική σηματοδότηση. Αυτό εξηγεί γιατί:

• Ο καφές χωρίς καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει την πέψη
• Διαφορετικά επίπεδα καβουρδίσματος και μέθοδοι παρασκευής του καφέ έχουν διαφορετική αίσθηση στο έντερο
• Η ευαισθησία στον καφέ ποικίλλει σημαντικά από άτομο σε άτομο

Δεν υπάρχει μία και μοναδική «επίδραση του καφέ» που να ισχύει για όλους.

Καφές, βακτήρια του εντέρου και μακροπρόθεσμη υγεία του πεπτικού συστήματος

Έρευνες δείχνουν ότι ο καφές μπορεί να επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου. Ορισμένες εξ αυτών συνδέουν την τακτική κατανάλωση καφέ με αυξημένη ποικιλομορφία ορισμένων ευεργετικών βακτηρίων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο καφές είναι μια προβιοτική ή πεπτική θεραπεία, αλλά υποδηλώνει ότι οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις του μπορεί να διαφέρουν από τη βραχυπρόθεσμη διέγερση που σίγουρα προκαλεί.

Συχνές Ερωτήσεις

Γιατί άλλα ποτά δεν με κάνουν να θέλω να πάω τουαλέτα, όπως ο καφές;

Ο καφές διεγείρει μοναδικά το γαστροκολικό αντανακλαστικό και τη δραστηριότητα των μυών του παχέος εντέρου, πέρα από την επίδραση του καθαυτού υγρού.

Είναι ο ντεκαφεϊνέ καλύτερος για την πέψη;

Ο ντεκαφεϊνέ μπορεί να μειώσει την επίδραση στο νευρικό σύστημα και την παλινδρόμηση σε ορισμένα άτομα, αλλά εξακολουθεί να διεγείρει το έντερο, επειδή και χωρίς καφεΐνη έχει ενώσεις, που παραμένουν ενεργές.

Επηρεάζει την πέψη η κατανάλωση καφέ με άδειο στομάχι;

Μπορεί να αυξήσει την έκθεση σε οξέα και τη δυσφορία σε ορισμένα άτομα. Η κατανάλωση καφέ με φαγητό είναι συχνά πιο ήπια για το στομάχι.

Συμπέρασμα

Ο καφές δεν «βοηθά την πέψη» καθολικά, αλλά διεγείρει ενεργά το πεπτικό σύστημα, ιδιαίτερα την κινητικότητα του εντέρου. Για ορισμένα άτομα, αυτό είναι ευεργετικό και υποστηρίζει την κανονικότητα. Για άλλους, οι ίδιοι μηχανισμοί προκαλούν δυσφορία, παλινδρόμηση ή επιτακτική ανάγκη για ούρηση.

Το αν ο καφές βοηθά ή εμποδίζει την πέψη εξαρτάται λιγότερο από τον ίδιο τον καφέ και περισσότερο από την ευαισθησία του εντέρου, τον χρονισμό λήψης και την ατομική πεπτική υγεία.

Πηγές:
theguardian.com
nhs.uk
mayoclinic.org
nih.gov
harvard.edu