Η κατάθλιψη συνδέεται με μειωμένο όγκο σε μια συγκεκριμένη περιοχή του ιππόκαμπου, σύμφωνα με μελέτη
Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και την μνήμη και νέα έρευνα απεικόνισης εγκεφάλου έρχεται να δώσει μια μερική εξήγηση σε αυτήν τη σύνδεση.
Σε περισσότερους από 2.000 γνωστικά υγιείς ενήλικες ηλικίας 50 έως 90 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με κατάθλιψη είχαν μειωμένο όγκο σε ένα συγκεκριμένο μέρος του ιππόκαμπου, μια περιοχή του εγκεφάλου που παίζει κεντρικό ρόλο στην μάθηση και την μνήμη.
Είναι σημαντικό να επισημανθεί, ότι η μελέτη δείχνει μόνο συσχέτιση, όχι απόδειξη, ότι η κατάθλιψη συρρικνώνει τμήμα του εγκεφάλου.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη για την κατάθλιψη;
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Translational Psychiatry και ανέλυσε μαγνητικές τομογραφίες υψηλής ανάλυσης από 2.009 ενήλικες. Από αυτούς, 630 ταξινομήθηκαν ως πάσχοντες από κατάθλιψη με βάση τα τρέχοντα συμπτώματα ή μια προηγούμενη διάγνωση, ενώ 1.379 δεν ήταν ούτε είχαν υπάρξει ποτέ τους καταθλιπτικοί.
Οι ερευνητές εξέτασαν τρεις υποπεριοχές του ιππόκαμπου: την CA1, το subiculum και μια συνδυασμένη περιοχή που ονομάζεται CA23DG, η οποία περιλαμβάνει τις CA2, CA3 και την dentate gyrus.
Η κατάθλιψη συσχετίστηκε ειδικά με μικρότερο όγκο στην περιοχή CA23DG. Μάλιστα, αυτή η διαφορά παρέμεινε και αφότου οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την ηλικία, το φύλο, τον δείκτη μάζας σώματος, τη σωματική δραστηριότητα και τους κύριους παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, συμπεριλαμβανομένων της συγκέντρωσης αμυλοειδούς, της πρωτεΐνης tau και της παραλλαγής του γονιδίου APOE ε4. Δεν βρέθηκε σημαντική συνολική διαφορά στην CA1 ή στο subiculum.
Γιατί η περιοχή CA23DG στον ιππόκαμπο έχει σημασία για την μνήμη;
Ο ιππόκαμπος βοηθά στη δημιουργία και την ανάκτηση αναμνήσεων, αλλά οι υποπεριοχές του εκτελούν διαφορετικές λειτουργίες. Η περιοχή CA23DG εμπλέκεται στη διάκριση παρόμοιων εμπειριών, στην ανάκτηση αποθηκευμένων πληροφοριών και στην ανακατασκευή μιας πληρέστερης μνήμης από ελλιπή ερεθίσματα.
Το εύρημα είναι βιολογικά ενδιαφέρον, αλλά δεν αποδεικνύει ότι τι μειωμένο μέγεθος της CA23DG προκάλεσε τα προβλήματα μνήμης. Κανένας από τους συμμετέχοντες στην μελέτη δεν είχε γνωστικά προβλήματα και η έρευνα εντόπισε δομικές συσχετίσεις αντί να αποδείξει ότι οι διαφορές στον ιππόκαμπο οδηγούν σε σημαντική απώλεια μνήμης.
Το αποτέλεσμα ταιριάζει επίσης σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Μια μεγάλη ανάλυση που περιελάμβανε 1.728 άτομα με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή και 7.199 άτομα ελέγχου είχε βρει μετρίως μικρότερους συνολικούς όγκους ιππόκαμπου σε άτομα με κατάθλιψη, ιδιαίτερα την υποτροπιάζουσα κατάθλιψη.
Μια άλλη μελέτη για την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία διαπίστωσε, ότι ο όγκος του ιππόκαμπου δεν είχε μειωθεί πριν από την έναρξη της κατάθλιψης, αλλά μειώθηκε μετά. Αυτά τα ευρήματα ενισχύουν τη σύνδεση, αλλά εξακολουθούν να μην αποδεικνύουν αιτιώδη συνάφεια.
Εξηγεί αυτό τη σύνδεση μεταξύ κατάθλιψης και νόσου Αλτσχάιμερ;
Όχι ακόμα. Η κατάθλιψη έχει συσχετιστεί με υψηλότερο κίνδυνο άνοιας και τόσο η κατάθλιψη όσο και η νόσος Αλτσχάιμερ μπορούν να εμπλέξουν τον ιππόκαμπο.
Αλλά τα αμυλοειδή, η πρωτεΐνη tau και η πρωτεΐνη APOE ε4 ΔΕΝ εξήγησαν ουσιαστικά τη συσχέτιση μεταξύ κατάθλιψης και μικρότερου όγκου CA23DG.
Αυτό εγείρει την πιθανότητα η κατάθλιψη να σχετίζεται με τη δομή του ιππόκαμπου μέσω οδών εν μέρει ξεχωριστών από τη βιολογία του κλασικού Αλτσχάιμερ. Δεν αποδεικνύει ότι ένα μικρότερου μεγέθους CA23DG θα εξελιχθεί σε άνοια ή ότι η κατάθλιψη προκαλεί άμεσα τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Τι διαπίστωσε η μελέτη για τα αντικαταθλιπτικά
Μεταξύ των συμμετεχόντων με κατάθλιψη, όσοι λάμβαναν αντικαταθλιπτικά είχαν μικρότερο μέγεθος CA23DG και CA1 από όσους δεν τα λάμβαναν. Αυτό το εύρημα χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτική ερμηνεία.
Οι ερευνητές δεν μπόρεσαν να προσδιορίσουν εάν η καθαυτή φαρμακευτική αγωγή σχετιζόταν με την εν λόγω διαφορά μεγέθους ή εάν οι χρήστες αντικαταθλιπτικών είχαν βιώσει πιο σοβαρή ή μεγαλύτερης διάρκειας κατάθλιψη. Ο σχεδιασμός της έρευνας δεν μπορεί να καθορίσει την αιτία και το αποτέλεσμα.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει οι άνθρωποι να διακόψουν τα αντικαταθλιπτικά λόγω αυτής της μελέτης;
Όχι, σε καμία περίπτωση! Οι ερευνητές προειδοποίησαν ρητά κατά της αλλαγής ή της διακοπής οποιασδήποτε συνταγογραφούμενης φαρμακευτικής αγωγής με βάση αυτά τα αποτελέσματα. Η μελέτη δεν μπορεί να δείξει ότι τα αντικαταθλιπτικά προκαλούν απώλεια όγκου ιππόκαμπου. Απαιτείται μακροχρόνια έρευνα που παρακολουθεί άτομα πριν και μετά τη θεραπεία.
Μπορεί μια απεικονιστική σάρωση εγκεφάλου να διαγνώσει την κατάθλιψη από το μέγεθος του ιππόκαμπου;
Όχι. Αυτές είναι μέσες δομικές διαφορές μεταξύ των ομάδων. Η μελέτη δεν καθόρισε ένα όριο μαγνητικής τομογραφίας ικανό να διαγνώσει την κατάθλιψη σε ένα μεμονωμένο άτομο.
Συμπέρασμα
Η εν λόγω έρευνα δεν δείχνει ότι η κατάθλιψη αναπόφευκτα «συρρικνώνει» το κέντρο μνήμης ή ότι «προκαλεί άνοια». Απλώς εντοπίζει ένα πιο συγκεκριμένο μοτίβο: οι ηλικιωμένοι ενήλικες με κατάθλιψη τείνουν να έχουν μικρότερη περιοχή CA23DG στον ιππόκαμπο, ανεξάρτητα από τους κύριους δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ.
Αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να κατανοήσουν γιατί η κατάθλιψη και τα προβλήματα μνήμης μερικές φορές αλληλεπικαλύπτονται, αλλά η αιτία και οι κλινικές συνέπειες παραμένουν άγνωστες.
Πηγές:
7 αιτίες που ξυπνάτε με πονοκέφαλο – Ποιες οι λύσεις για ανακούφιση
